Wilders vindt dat de boerkini verboden moet worden. In de kamervragen die hij donderdag 28 februari heeft ingediend pleit Wilders voor een algeheel boerkaverbod waar ook de boerkini onder zou moeten vallen.
Uiteraard heeft Wilders gelijk als hij constateert dat de boerkini islamitische klederdracht is. Vrouwen die de boerkini dragen doen dat omdat het beter aansluit bij hun – ongetwijfeld door de islam gevormde – persoonlijke concept van zedelijkheid. Maakt dat uit? Nee. Ieder mens heeft zijn of haar eigen persoonlijke concept. De ene vrouw wordt daarom nudist, de ander voelt zich goed in een bikini en de volgende in een badpak. Doorgaans interesseren we ons niet voor de intentie waarmee kleding gedragen wordt. We kunnen veilig stellen dat het aantal badpakken onder streng christelijke vrouwen hoger ligt dan onder een doorsnee populatie vrouwen waarin we meer bikini’s zullen aantreffen. We mogen ook aannemen dat hier een christelijk geïnspireerd concept van zedelijkheid aan ten grondslag ligt, al is het badpak geen exclusief christelijke klederdracht. Toch maken we deze streng christelijke vrouwen geen verwijten dat ze andere concepten van zedelijkheid niet zouden respecteren.
In tegendeel. De boerkinidragers begeven zich vrijwillig in een openbare plaats waar ruimte is voor meerdere concepten van zedelijkheid. Daarom willen ze hun kinderen wel meenemen naar het zwembad maar gaat een bezoek aan een nudistenstrand ze te ver. Met hun gedrag geven de boerkinidagers te kennen het wél te respecteren als andere vrouwen een badpak of een bikini dragen. Anders kan niet verklaard worden waarom ze desondanks het zwembad met kind en al bezoeken.
Wie polygoonbeelden van het journaal bekijkt, ziet dat het vroeger niet ongebruikelijk was voor mannen én vrouwen om met veel bedekkender badkleding naar het strand of het zwembad te gaan dan nu. Als het in die tijd verplicht was geworden om een badpak of een simpele zwembroek te dragen zouden veel stranden en zwembaden uit schaamte gemeden worden. Leuk voor de hippie-voorlopers uit die tijd; erg jammer voor de preutsere meerderheid die zwemplezier verloren ziet gaan. En hiermee komen we bij de crux van dit verhaal. Wanneer Wilders stelt dat de boerkini een symbool is van onderdrukking van de vrouw, terwijl datzelfde kledingstuk vrouwen juist in staat stelt om zelfstandig naar stranden en zwembaden te gaan en dus activiteiten te ondernemen die ze anders nooit in het publieke domein zouden hebben ondernomen, hoe valt een verbod daarop dan te rijmen met een vergroting van hun persoonlijke vrijheid zoals Wilders’ partij graag wil? Daarmee is in ieder geval dit argument van Wilders tegen de boerkini weerlegd.
Aanstootgevendheid kan wel degelijk een geldige grondslag bieden voor wettelijke regels.
Het is in Nederland niet toegestaan om naakt op het strand te liggen, daarvoor hebben we naaktstranden. Waarom? Omdat erg veel mensen aanstoot nemen aan (volledige) naaktheid. Hetzelfde geldt voor naaktheid op straat.
In veel landen is publieke intimiteit (bijv. zoenen) verboden. In sommige landen is het alleen verboden voor mensen met hetzelfde geslacht. Daar is zelden een rationele onderbouwing voor aanwezig – het belangrijkste criterium lijkt de mate waarin een meerderheid van de bevolking aanstoot neemt aan bepaald gedrag.
Elk zwembad mag haar eigen regels bepalen, en in die zin is een boerkiniverbod volledig aan het zwembad. Omdat de meeste zwembaden echter met publiek geld worden gefinancierd, kan ik me voorstellen dat de gemeentes eisen dat er op zijn minst speciale uren komen waarin met boerkini gezwommen kan worden.
Lijkt me een prima compromis, waarmee je een maatschappelijke backlash voorkomt. Alle kans dat de boerkini op de lange termijn geaccepteerd wordt. Maar ik zie liever een geleidelijk proces dan één van polarisatie en onbegrip.
1. We moeten in ieder geval constateren dat we het in het geval van naaktlopen hebben over een ander soort aanstootgevendheid; men wordt geconfronteerd met meer naaktheid dan men lief is. In de regel vinden we het aanstootgevend als we worden geconfronteerd worden met meer intieme persoonlijke informatie dan ons lief is. Om die reden wil ik niet geconfronteerd worden met de vetrollen van ieder willekeurige voorbijganger; om die reden wil ik (niet altijd) geconfronteerd worden met publieke onzedelijkheid; en om die reden wil ik als kind van mijn ouders niet weten wat er in hun slaapkamer gebeurt. De aanstootgevendheid betreft in het geval van de boerkini in wezen een disrespect voor de privacy van de vrouw; waarom zouden wij van vrouwen mogen eisen dat ze hun naakte armen, benen en hoofd laten zien tijdens het zwemmen, als dit geen enkel praktisch (hygiene)bezwaar met zich meebrengt? De boerkini-drager valt ons in ieder geval niet lastig met onzedelijkheid.
2. Het recht van zwembaden om hun eigen beleid te mogen voeren staat hier inderdaad ter discussie, maar anders dan hierboven gesuggereerd.
Ik kan me voorstellen dat een zwembad valide bezwaren heeft tegen boerkini’s als ze niet gecompenseerd wordt voor eventueel inkomensverlies. Maar Wilders plan gaat verder; Wilders plan impliceert een algeheel boerkiniverbod – ook voor de zwembaden die dit niet nodig vinden.
2.
Dat laatste vind ik te simpel. Wilders pleit weliswaar voor een algeheel boerkiniverbod, maar zet het onderwerp daarmee wel op de politieke agenda. Met andere woorden: hij faciliteert een discussie over het onderwerp.
En de uitkomst van die discussie kan best een compromis zijn, waarbij zwembaden zelf kunnen bepalen of de boerkini wordt verboden. De status quo is dat het tot dusverre enige zwembad dat het aandurfde om de boerkini te weren, onder zware politieke druk haar standpunt heeft herzien.
Soms moet je een standpunt een beetje aanzetten om een brede maatschappelijke en politieke discussie over het onderwerp te faciliteren.
De titel, mogelijk bedacht vanwege de klank in plaats van feitelijke juistheid, slaat de plank natuurlijk mis. Een sluier van wat voor soort dan ook is geen keuze van smaak, maar gehoorzamen aan een religieuze regel. Stellen dat het dragen van een ID bewijs een kwestie van smaak is, is een vergelijkbare foute uitspraak.
Ook de oorsprong van sluiers ligt niet in de zin van mode, maar in de sfeer van het primitieve idee dat alle mannen beesten, en alle vrouwen zondig zijn, en dat we massale orgiën op straat zouden zien wanneer seksualiteit niet in een keurslijf gedwongen zou worden. Niemand hoeft te betogen waarom dit idee absurd is, uiteraard.
Ook het argument dat de boerkini juist vrijheid zou vergrote strand volledig op de constatering dat de achterliggende reden voor dragen nog steeds de onderdrukkende religieuze plicht is, waar men zich ook mag begeven.
Sterker nog, andersom redenerend kan men stellen dat de boerkini helemaal geen religieuze uiting is, en dus verboden kan worden.
Dit omdat wie als vrouw, vrijwillig geïndoctrineerd of gedwongen, gehoor wil geven aan de fundamentalistische islam, zal thuis blijven, daarbij ‘mijn recht is aanrecht’ als mantra herhalend.
Een vrouw die zich dus in de zondige buitenwereld begeeft, al helemaal in een poel van moreel verval als een zwembad, is dus per definitie niet iemand die de orthodoxe islam aanhangt en daar ook geen aanspraak op kan maken.
Conclusie is dat een deel van de argumenten van Wilders fout zijn, maar de schrijver van het stuk het tevens bij het verkeerde eind heeft.
De boerkini is geen sluier; zie de andere blog over de boerkini. Overigens heb ik de titel (’de boerkini is een kwestie van smaak’) niet zelf gekozen omdat de moderator één stuk over de boerkini heeft geslit in tweeën en daarna de titels heeft aangepast. ‘Het dragen van de boerkini is een persoonlijke keuze’ dekt de lading misschien beter.
Over de dwang om de boerkini te dragen. Ik kan enigszins met je meegaan dat deze vrouwen geïnternaliseerde normen hebben, ongetwijfeld geïnspireerd op een of andere traditie in de islam. Maar dat is an sich geen probleem. Daarom wees ik (in de andere post) ook op de logische inconsistentie van Wilders: hoofddoekjes zijn vooralsnog cultureel geaccepteerd en de boerkini kent ook een hoofddoek, geen sluier. Maar deze vrouwen gaan met boerkini wel zwemmen en zonder boerkini blijven ze thuis. Wat vergroot de kans op integratie het meest? Op welke manier is de kans het groot dat de dochters van boerkinidragers op een goede dag de door Wilders’ zo graag geziene badpak of bikini gaan dragen?
De andere belangrijke vraag hier is: mag je automatisch veronderstellen dat mensen met een ietwat preuts persoonlijk concept van zedelijkheid – zoals de boerkinidragers – daarmee vrouwen in badpak en bikini niet respecteren? Ik heb gesteld: als deze vrouwen het zwembad echt als Sodom en Gomorra beschouwen (ok, dat is bijbels en niet afkomstig uit de koran), waarom willen ze er dan desondanks naartoe? Het dunkt me dat de boerkinidragers wellicht een heel stuk toleranter zijn jegens ons dan wij jegens hen.
Interessant punt maak je Blahb: Jij mag niet in een boerkini lopen, want als je echt die regels aanhangt dan was je wel thuis gebleven. Zoiets als: “Jij mag niet op christelijke gronden tegen abortus zijn, want als je echt christelijk was dan zat je wel elke zondag in de kerk” Wat is dit voor tirannieke houding tegenover religieuzen. Houdt vrijheid van religie niet ook in dat je zelf mag weten in welke mate je die religie beleidt?
En houdt lichamelijke integriteit niet ook in dat je zelf mag weten welke lichaamsdelen je aan iedereen laat zien? Dat je met je kinderen kunt gaan zwemmen zonder dat de zwembad-directeur bepaalt hoe naakt je moet zijn? Het is wederom nogal een vreemde redenering: “Als jij niet onderdtukt zou worden door je man, dan zou je wel naakter willen zijn. Dan zou je graag iedereen in dit zwembad je blote buik, benen, armen en strak ingesnoerde borsten laten zien. Omdat wij zeker weten dat jij dit allemaal graag zou willen als je niet onderdrukt zou worden, dwingen je ertoe.” Wie onderdrukt wie nou eigenlijk?